Endoprotezoplastyka stawu biodrowego – jak przebiega rehabilitacja?

Zwyrodnienia stawu biodrowego, często powodują nieustające objawy bólowe i skutkują..

Endoprotezoplastyka stawu biodrowego – jak przebiega rehabilitacja?

Zwyrodnienia stawu biodrowego, często powodują nieustające objawy bólowe i skutkują znacznym ograniczeniem ruchomości. W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie zabiegu, podczas którego następuje wymiana zniszczonego stawu (Endoprotezoplastyki). Podczas takiej operacji, niesprawne elementy stawu zastępowane są sztucznymi implantami. Jak postępować w przypadku rehabilitacji po zabiegu Endoprotezoplastyki?

Proteza stawu może być całkowita (wymiana całego stawu) oraz częściowa (wymiana główki kości udowej z pozostawieniem naturalnej panewki). Forma umieszczenia endoprotezy jest ustalana przez lekarza, który bierze pod uwagę takie czynniki jak wiek pacjenta, ogólny stan zwyrodnienia. Może ona być wykonana przez wkręcenie, wciskanie lub stosując cement kostny.

Rehabilitacja po wymianie protezy stawu biodrowego

Niezwykle ważnym czynnikiem, po wszczepieniu sztucznej protezy biodrowej jest wykonanie odpowiedniej rehabilitacji. Należy rozpocząć ją już w pierwszej dobie po wykonaniu zabiegu, aby pacjent jak najszybciej powrócił do całkowitej sprawności.

Leczenie składa się z:

  • Ćwiczeń krążeniowo oddechowych
  • Leczenia eliminującego występowanie bólu, obrzęku i zakrzepów, tzn. ćwiczenia Burgera (likwidujące ryzyko niedokrwienia kończyny), ćwiczenia czynne stopy oraz ćwiczenia izometryczne mięśnia czworogłowego uda, pośladków i mięśnia trójgłowego łydki.

W drugiej dobie stosuje się pionizację chorego, z początku z wykorzystaniem balkonika. Następnie zadaniem pacjenta jest nauka chodzenia z balkonikiem. Jeśli stan pacjenta jest dobry, przechodzi się do nauki poruszania się przy pomocy dwóch kul łokciowych. Po około 6 tygodniach, pacjent może przejść do chodzenia o jednej kuli.

Ćwiczenia stosowane w rehabilitacji po wstawieniu sztucznej protezy biodra (opracowane przez ortopedę – Wiesława Kaczmarka)

  1. Ćwiczenia wykonywane w pierwszym okresie pooperacyjnym- na leżąco w łóżku (I doba po operacji)

1. Naprzemienne zginanie podeszwowe i grzbietowe stóp

2. Napinanie mięśni pośladkowych- dociskanie pośladków do podłoża

3. Napinanie mięśnia czworogłowego- dociskanie wyprostowanego kolana do podłoża

4. Podłożyć niewielki wałek (zrolowany ręcznik) pod kolano i odrywać stopę od podłoża

  1. Ćwiczenia w drugim okresie po operacji (od II doby)

5. Przesuwając stopę po łóżku, zginać stopniowo kolano do granic możliwości, a następnie z powrotem wyprostować kolano przesuwając stopę po łóżku

6. Ćwiczenia unoszenia wyprostowanej kończyny w kolanie ku górze (lub tylko próba uniesienia jeśli nie ma tyle siły)

7. Ćwiczenia odwodzenia kończyny w stawie biodrowym poprzez niewielkie oderwanie pięty od podłoża i przesunięcie jej w bok (rozstawienie szerokie nóg). Pamiętać należy, aby nie rotować przy tym stopy na zewnątrz; palce stopy powinny być cały czas skierowane ku górze.

8. Siadanie na łóżku z opuszczonymi nogami; podczas siadania na łóżku(w asekuracji rehabilitanta) pamiętać należy o trzymaniu cały czas operowanej kończyny w odwiedzeniu w stawie biodrowym (szerokie rozstawienie nóg)

9. Ćwiczenia zginania i prostowania kolana podczas siedzenia na łóżku z opuszczonymi nogami

10. Pionizacja i chodzenie w asekuracji drugiej osoby przy pomocy balkonika lub o kulach

A) wchodzenie po schodach:

1. noga zdrowa

2. kule

3. noga operowana

B) schodzenie po schodach

1. kule

2. noga operowana

3. noga zdrowa

11. Ćwiczenia siadania na krześle lub toalecie

Należy unikać siadania na niskich siedziskach, ale jeśli jest to konieczne pamiętać należy przed siadaniem o odstawieniu szeroko nogi operowanej i zrotowaniu jej nieco do wewnątrz (palce stopy do środka) i dopiero wówczas można usiąść.

  III.           Ćwiczenia w trzecim okresie po operacji- po około 3-4 tygodniach od zabiegu

12. Ćwiczenia wzmacniające siłę mięśnia czworogłowego uda- w leżeniu na plecach unoszenie wyprostowanej kończyny w kolanie do góry z obciążeniem na stopie około 0,5 do 1kg

13. Ćwiczenia wzmacniające siłę mięśni odwodzicieli stawu biodrowego: w leżeniu na boku (na zdrowym biodrze) unoszenie wyprostowanej w kolanie kończyny operowanej ku górze z ewentualnym obciążeniem na stopie

IV.               Ćwiczenia w czwartym okresie pooperacyjnym- po odstawieniu kul łokciowych Czas zależny jest od rodzaju implantu i uzyskaniu zezwolenia na obciążanie od lekarza leczącego

14. Nauka prawidłowego chodu przed lustrem, bez kołysania się, utykania, skracania fazy podparcia. Proste chodzenie możemy wyrobić nosząc np. książkę na głowie. Jeżeli utykanie i kołysanie nie ustępuje- należy sprawdzić długości kończyn dolnych i ewentualnie skorygować je wkładką do buta lub sprawdzić siłę mięśni odwodzicieli stawu biodrowego.

Jak żyć ze sztucznym stawem i jakie czynności są zabronione?

Osoba, u której przeprowadzono zabieg endoprotezoplastyki, musi brać pod uwagę konieczność uczestniczenia w rehabilitacji lub wykonywanie samodzielnych ćwiczeń, nawet po wyjściu ze szpitala. Zazwyczaj lekarz informuje pacjenta jakie ćwiczenia mogą być wykonywane w domu. Należy również pamiętać, że nie wolno przeciążać stawu biodrowego.

Po powrocie ze szpitala pacjent powinien unikać:

  • Dźwigania ciężarów
  • Nakładania nogi na nogę
  • Siadania na niskich krzesłach, pufach, łóżku
  • Korzystania z wanny
  • Rotacji zewnętrznej
  • Noszenia nieodpowiedniego obuwia
  • Siadania na niskiej desce sedesowej
  • Spania na boku lub brzuchu (w pierwszych miesiącach po operacji należy spać na plecach)
  • Gwałtownego schylania się
  • Schylania się bez zgiętych kolan